Trzecie trzonowce, zwane popularnie zębami mądrości lub ósemkami, są dziś jedynie śladem rozwoju uzębienia człowieka w toku ewolucji. Naszym przodkom zęby te służyły do rozdrabniania trudnych w przeżuwaniu pokarmów, takich jak orzechy czy surowe mięso. Współcześnie nasze szczęki i żuchwy są węższe, dlatego ósemki najczęściej się w nich nie mieszczą i w zasadzie nie są już potrzebne. Niestety w wielu przypadkach dają o sobie znać dwukrotnie – gdy się wyrzynają (najczęściej między 17. a 25. rokiem życia lub jeszcze później), a następnie gdy wymagają usunięcia (np. z powodu zaawansowanej próchnicy).

Leczyć czy usuwać?

Generalnie, jeżeli zęby mądrości są prawidłowo zlokalizowane w łuku i nie sprawiają problemu, nie ma potrzeby, by usuwać je „profilaktycznie”. Niestety w zdecydowanej większości przypadków prędzej czy później zęby te zostają zaatakowane przez próchnicę, a z racji swego położenia są trudne w leczeniu, dlatego w takiej sytuacji stomatolog może podjąć decyzję o ekstrakcji. Przyczyn dla których rekomendowane jest usunięcie ósemek jest jednak więcej. Zaliczamy do nich:

  • wskazania ortodontyczne – w tym stłoczenia zębów wynikające m.in. z braku odpowiedniej ilości miejsca w łuku, krzywe, niecałkowite wyrznięcie ósemki, wrastanie w policzek itp. Ekstrakcja zębów mądrości bywa częstym elementem przygotowania do leczenia ortodontycznego z zastosowaniem aparatu stałego.
  • częste stany zapalne dziąsła powodowane częściowym wyrznięciem trzeciego trzonowca.
  • powikłania w obszarze drugiego trzonowca, czyli siódemki – gdy niewłaściwie usytuowana w łuku ósemka uciska korzeń siódemki. Uwaga, zlekceważony problem może skutkować koniecznością usunięcia obydwu zębów!
  • problemy z zatokami.
  • zatrzymane zęby mądrości – sytuacja, w której zęby tkwią w kości szczęki lub żuchwy i nie są widoczne w jamie ustnej. Można rozpoznać je w badaniu rentgenowskim. Zatrzymane ósemki mogą być powodem dolegliwości ze strony stawów skroniowo-żuchwowych bądź nawracających migren.

Jak wygląda usunięcie zęba mądrości?

Ekstrakcja ósemek powinna być poprzedzona szczegółową diagnostyką, w tym zdjęciem RTG lub tomografią w celu uzyskania informacji o położeniu zęba oraz jego korzeni. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym. Ząb usuwany jest za pomocą kleszczy. Zęby częściowo lub całkowicie zatrzymane wymagają interwencji chirurgicznej. Stomatolog nacina i odsłania dziąsło, a następnie usuwa ząb w całości lub we fragmentach (po podzieleniu go wiertłem na części). Po upewnieniu się, że żaden fragment zęba nie pozostał w zębodole, na ranę można nałożyć szwy.

Zalecenia pozabiegowe:

  • unikanie jedzenia i picia przez minimum 2 godziny,
  • rezygnacja ze szczotkowania zębów przez 12 godzin od zabiegu, a następnie omijanie okolicy zabiegowej podczas szczotkowania (przez kolejnych kilka dni),
  • stosowanie szczoteczki o miękkim włosiu,
  • unikanie gorących napojów i dań oraz twardych pokarmów przez co najmniej 24 godziny od zabiegu,
  • powstrzymanie się od picia alkoholu oraz palenia papierosów przez co najmniej 24 godziny od zabiegu, a najlepiej do pełnego wygojenia dziąsła,
  • unikanie wysiłku fizycznego,
  • łagodzenie obrzęku i bólu za pomocą zimnych okładów oraz ogólnodostępnych środków przeciwbólowych.

Usuwanie trzecich trzonowców jest powszechnie wykonywanym zabiegiem. Współczesna stomatologia oferuje coraz więcej możliwości atraumatycznego usuwania zębów. Pełne znieczulenie sprawia, że pacjent podczas zabiegu nie odczuwa bólu. Nie ma zatem powodów do tego, aby bać się usunięcia zębów mądrości i odwlekania tej decyzji.